Ksantelazma

Ksantelazma Nedir?

Ksantelazma nedir, göz kapaklarının çevresinde ya da iç köşelerinde oluşan sarı renkteki yağ birikintileridir. Halk arasında çoğunlukla göz çevresindeki kolesterol birikimi olarak da bilinir. Tek başına zararsız olan bu sarımsı lekeler birçok nedenle ortaya çıkabilir. İyi huylu olan sarımsı plakların kanser ile ilgisi bulunmaz. Bununla birlikte görme problemi de yaratmaz. Kaşıntı ve ağrı yapmayan ksantelazma problemi 40 ve 50 yaş döneminde kendini gösterir. Erkeklere göre kadınlarda daha fazla görülebilir.

Ksantelazmanın Belirtileri Nelerdir?

Ksantelazma kolay fark edilebilen cilt problemleri arasında yer alır. Simetrik yerleşimi olan bu cilt problemi hem alt hem de üst göz kapağında oluşabilir. İç kısımda yani burun kökünde görülür. İlk etapta birkaç tane görülürken ilerleyen süreçte büyümeye ve yeni plaklar eklenmeye başlar. En temel ksantelazma belirtileri ise şunlardır:

• Göz kapağının üzerinde hafif kabarık ya da düz şekilde görünür. Yumuşak yapıda ve sarı tonlarındadır.
• Boyutları genelde 1-2 mm ile 1-2 cm’ye kadar değişebilir.
• Yuvarlak, oval ya da düz olarak şekil alabilirler.
• Genellikle göz kapağının iç köşesinde ve üst göz kapağında görülür.
• Her iki göz kapağında benzer alanlarda oluşur. Yani simetrik şekilde gelişme gösterir.
• Ağrı, batma hissi ya da acı hissedilmez.
• Bölgede kaşıntıya ve kızarıklığa neden olmadığı gibi enfeksiyon riski de doğurmaz.
• Zaman geçtikçe büyüme göstermesi ve genişlemesi mümkündür. Bununla birlikte küçük plaklar zamanla büyüyüp birleşir ve daha fazla alan kaplar.
• Doğrudan göz küresine ve görme fonksiyonlarına zarar vermez.

Göz Kapağında Sarı Plaklar

Göz kapağında sarı plaklar görülmesi ksantelazmanın en belirgin belirtilerinden biridir. Yumuşak ve sarımsı yapıda olan bu plaklar düz veya hafif kabarık şekil alabilir. Bu plaklara temas edildiğinde ağrı, kaşıntı ya da acı hissetmezsiniz. Genelde gözün iç köşesine yakın çevrede oluşurlar.

Plaklarda Büyüme ve Yayılma

Ksantelazmanın en önemli özelliklerinden biri büyüme ve yayılma göstermesidir. Kalıcı olduğu gibi zamanla büyüyebilir. Fakat bazı plaklar zaman geçse de boyutunu koruyabilir. Bazılarında ise genişleme görülebilir. Geniş alana yayılması da karşılaşılan bir durumdur. Fakat bu plaklar zamanla kendi kendine kaybolmaz ya da iyileşmez. Bundan dolayı göz çevresinde görülmeye başladıklarında ksantelazma tedavisi konusunda uzman estetik doktoruna danışmanız gerekir. Hızlı müdahale ile daha da genişlemesinin önüne geçilebilir.

Görsel Rahatsızlık ve Estetik Sorunlar

Görmeyi etkilemeyen ve fiziksel olarak ağrıya neden olmayan ksantelazma ilerleyen süreçte genişleyebilir. Göz kapağına yakın alanda büyüyorsa bu zamanla hafif göz kapağı düşüklüğü yaratabilir. Bu durum kişide rahatsızlık hissi oluşturabilir. Fakat en büyük problem hastaların büyük bir kısmı görüntüden rahatsız olur.

Ksantelazma Neden Olur?

Göz kapağında ve çevresinde oluşan sarı plaklar cildin hemen alt kısmında yağ birikimi nedeniyle oluşur. Bunlar kötü huylu oluşumlar değildir. Aynı zamanda görme yetinizi de olumsuz etkilemez. Fakat estetik olarak rahatsız etmesinin yanında vücudunuzun kolesterol dengesi hakkında birtakım ipuçları sunabilir. Ksantelazma nedenleri arasında şunları sıralayabiliriz:

• Göz kapağı sarı plakların oluşmasının en temel nedenlerinden birisi kan yağlarının yüksek olmasıdır. Trigliserit ve LDL yüksek ise lipidler göz kapağı altına birikir.
• Genetik olarak yatkın olmak da nedenlerden biridir. Ailede hiperkolesterolemi gibi genetik sorunlar varsa görülme sıklığı daha fazladır. Hatta bu bireylerde daha erken yaşlarda görülür.
• Tip 2 diyabet kişilerin yağ metabolizmasında bozulmaya neden olabilir. Bu da plak oluşumunu destekleyebilir.
• Karaciğerinde ve böbreklerinde sorun olan kişilerde de görülme riski vardır.
• Sürekli olarak doymuş ve trans yağlar ile beslenen kişilerin kanındaki kolesterol seviyesi yükseldiğinde bu plakların oluşmasına neden olabilir.

Ksantelazma Nasıl Teşhis Edilir?

Göz kapağı sarı plakları teşhis edilmesi kolay bir sorundur. Hekimler bu sarı plakları incelediklerinde genelde test yaptırmaksızın teşhis edebilirler. Hatta bu lekeleri fark ettiğinizde kapsamlı olarak göz muayenesi de yaptırabilirsiniz.

Tanı her ne kadar kolay konulabilse de önemli olan bu problemin altında yatan nedenleri teşhis edebilmektir. Bunun içinde kan kolesterol yani lipid testi bu hastalara önerilir. Gereken durumlarda tiroit ve karaciğer değerlerine bakılır. Aynı şekilde kan basıncı ve kan şekerinin de kontrol edilmesi gerekir. Bu testlerin yapılması ksantelazma tedavisi öncesinde önemlidir. Çünkü yüksek kolesterol birçok zaman belirti vermeyebilir. Hatta bu plaklar kişilerdeki yağ dengesizliğinin de ilk belirtileri olabilir.

Ksantelazma Nasıl Görünür?

Göz çevresinde oluşan sarı plaklar kolay ayırt edilebilen görünüme sahiptir. Genelde sarımsı ve turuncu tonlarda olur. Bununla birlikte cildin altında yer alırlar. Kabarık ve kenar kısımları belirgin olur. Bazı kişilerde ksantelazma plakları düz veya pütürlü yapıda olabilir.

Plaklar sert yapıda değildir. Genelde yumuşak ve esnek yapıya sahiptir. Bunun yanında en çok göz kapağının burna çok yakın olan kısımlarında ortaya çıkar. Her iki göz kapağında da aynı alanda oluşur. Fakat çevresinde kızarıklık, pul pul dökülme gibi oluşumlar görülmez.

Ksantelazma Kimlerde Daha Sık Görülür?

Sarı plak oluşumu birçok kişide görülebilir. En fazla 40’lı yaşlardan sonra görülür. Kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülen cilt problemidir. Genelde ksantelazma görülen kişiler şöyledir:

• Yüksek kolesterol hastaları
• Trigliserit seviyesi yüksek kişiler
• 40 yaş üstü kadın ve erkekler
• Genetik olarak yatkınlığı bulunanlar
• Tip 2 diyabet hastaları
• Primer biliyer siroz hastalığı bulunanlar
• Kronik böbrek yetmezliği olanlar
• Sigarayı fazla tüketen kişiler

Ne Zaman Dermatoloji Uzmanına Başvurulmalı? 

Göz çevresinde ve kapaklarında oluşan sarı plak her ne kadar ağrı, acı ya da kaşıntı hissi yaratmasa da doktora gösterilmesi gereken bir sorundur. Her türlü cilt probleminde uzman hekim tarafından tıbbi değerlendirme yapılması gerekir. Göz kapaklarında ya da çevresinde oluşan ksantelazma giderek genişliyorsa ve yeni lezyonlar oluşmaya başladıysa doktora görünmek gerekiyor.

Önceden oluşan sarı plaklar alan olarak genişliyorsa ya da diğer göz kapağına da yayılıyorsa doktor tarafından değerlendirilmelidir. Bunların yanında plaklara ek olarak ağrı, kabuklanma, kanama ve renk değişimi varsa ksantelazma tedavisi için doktora başvurmakta geç kalmamalısınız. Aksatmadan kan testi yaptırılmalıdır.

Dermatolojik Değerlendirmede Nelere Bakılır?

Göz kapağında ortaya çıkan sarı plaklara doğru tanı koyabilmek için diğer cilt problemlerinden ayrı değerlendirmek gerekir. Problemin altında yatan tüm nedenleri belirlemek önemlidir. Bunun içinde şu değerlendirmeler yapılmalıdır:

• Plakların rengi, boyutu, derinliği büyüteçlerle incelenir.
• Hastanın sağlık öyküsü değerlendirilir.
• Kan lipid profil testi yapılır.
• Plakların göz fonksiyonlarını engelleyip engellemediğine bakılır.
• Hastanın cilt yapısına göre uygun tedavi yöntemi belirlenir.

Ksantelazma Tedavi Edilebilir Mi?

Göz kapağında ve iç köşelerde oluşan sarı plaklar tedavi edilebilir. Genelde bu tedaviler estetik amaçlı olarak yapılmaktadır. Sağlık açısından bir zararı olmasa da ksantelazma kendiliğinden geçen bir sorun değildir. Ortadan kaldırılması içinde bu alanda uzman bir hekimden göz kapağı sarı plak tedavisi için yardım almak gerekir. Tedavi konusunda farklı yöntemler vardır. En çok başvurulan tedavi seçenekleri şunlardır:

• Geleneksel cerrahi işlemi
• Radyofrekans yöntemi
• Kriyoterapi/ dondurma uygulaması
• Elektrokoter yöntemi
• TCA ile kimyasal peeling uygulaması

Ksantelazma Tekrarlar Mı?

Tedavisi yapılan sarı plaklar ilerleyen süreçlerde yeniden tekrar edebilir. Cerrahi, lazar ve radyofrekans gibi yöntemlerle bu plaklar göz kapaklarından ve çevresinden temizlenebilir. Fakat yeni plakların oluşmaması için yapılan tedavi garanti vermez.

Hastalarda yüksek kolesterol seviyesi varsa ve lipid düzeyi yüksekse tekrar etme riski de yüksektir. Aynı zamanda ailede kolesterol yüksekliği varsa yine tekrar etme riskinden bahsedilebilir. Tekrar etmesini önlemek için hastanın kan yağlarını kontrol altına alması önemlidir.

İşlem Sonrası Bakımda Nelere Dikkat Edilir?

Tedavi sonrasında iyileşme sürecinin hızlı ilerlemesi için her hastanın hekim önerilerine etmesi gerekiyor. Enfeksiyon riskini azaltmak için ksantelazma tedavisi sonrası şu noktalara dikkat etmelisiniz:

• Operasyon yapılan alanı ilk 24 saat kuru ve temiz tutun.
• Tedaviden sonra bölgede kabuklanma olabilir. Bu kabukları soymayın.
• Doktor tarafından önerilen tüm kremleri eksiksiz kullanın.
• İyileşme döneminde göz çevresini kesinlikle ovalamayın.
• Güneşe çok fazla maruz kalmayın.
• Yara kapanana kadar bir süre kozmetiklerden uzak durun.
• Ağır egzersizleri bir süre erteleyin.
• Ağrı ve şişlik olursa hekime başvurmayı ihmal etmeyin.

Evde Yapılan Uygulamalar Neden Risklidir? 

Göz kapağı sarı plak oluşumuna kesinlikle evde müdahale etmeyin. Özellikle göz çevresi en hassas kısımlardandır. Bu alandaki deri son derece ince olduğundan kimyasal ürünlerle müdahalede bulunmak geri dönüşü olmayan sonuçlar yaratabilir. Asitli temizleyiciler ve sirke gibi ürünleri ksantelazma tedavisi için kullanmak birçok kalıcı sorun ortaya çıkarabilir. Göz kapağı altında göz küresi ve kornea bulunur. Kimyasal ürünleri kontrolsüz şekilde kullanırsanız görme fonksiyonlarını yerine getiren bu kısımlara zarar verirsiniz.

Evde sürülen asitli maddeler gözü ve çevresini tahriş eder. Bu durum kalıcı görme kaybı yaratabilir. Aynı zamanda kalıcı izler ve yanıklara neden olabilirsiniz. Göz kapağında kalıç şekil bozukluğu yaratabileceği gibi renk değişimi de oluşabilir.

Estetik Beklenti Nasıl Yönetilmeli?

Tedavi öncesinde gerçekçi estetik beklentiler içerisinde olmak önemlidir. Bu beklentilerin gerçekçi olması işlemden sonraki memnuniyet düzeyini önemli ölçüde etkiler. Cerrahi işlemler uygulanırsa kesiler göz kapağı çizgilerine uygulansa dahi çok ince izler kalabilir.

İyileşme sürecinde sabırlı olmak önemlidir. İlk günlerde kızarıklıklar, kabuklanmalar oluşabilir. Aynı zamanda ksantelazma probleminin tekrar etme riskini de dikkate almak önemlidir. Göz kapağı sarı plak probleminde bizlere ulaşarak bu konuda etkili tedavi seçeneklerini değerlendirebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ksantelazma kendi kendine geçer mi?

Hayır, kendi kendine geçen bir cilt problemi değildir. Hatta tedavi edilmediğinde büyüme eğilimi gösterebilir. Diyet, perhiz ya da egzersiz yapmak da plakları geçirmek için yeterli değildir.

Ksantelazma Bulaşıcı mıdır?

Hayır, bulaşıcı değildir. Başkaları ile temas etmek ya da aynı eşyaları kullanmak herhangi bir bulaşma riski yaratmaz.

Deri Kanserine Dönüşebilme İhtimali Var mıdır?

Ksantelazmanın deri kanserine dönüşme riski kesinlikle yoktur. Kanserli ya da öncesi bir yapı olarak değerlendirilmemektedir. İyi huyludur ve zamanla kötü huylu tümöre evrilme riski yoktur.

Ksantelazma Başka Hastalıkların Habercisi midir?

Göz kapağı sarı plak tek başına zararsızdır. İyi huylu olduğundan herhangi bir risk teşkil etmez. Fakat vücuttaki yağ dengesinin bozulmasından dolayı oluşabileceği gibi birtakım hastalıkların habercisi kabul edilebilir. Tip 2 diyabet, karaciğer hastalığı, hipotiroidi gibi hastalıkların işareti olabilir.

Ksantelazma Görme Kalitesini Etkiler mi?

Hayır, görme fonksiyonlarını olumsuz yönde etkilemez. Çünkü göz küresine ve kornea kısmına etki eden bir sorun değildir. Fakat tedavi edilmezse ve plaklar aşırı büyürse göz kapağında ağırlık yaratabilir.

Erken Tanı ve Doğru Tedavisi Niçin Önemlidir?

Erken tanı ve tedavi plakların genişlememesi açısından nemlidir. Aynı zamanda erken tanı konursa sistemik sağlık riskleri önceden belirlenir. Cilt hasarı en aza indirilebilir ve iz kalma riskleri azaltılabilir.